De vijg (Ficus carica) is geen gewone vrucht.
Afgelopen weekend plukte ik de laatste vijgen uit de tuin van mijn schoonouders. Kleine, ronde juweeltjes – hun schil glanzend paarsgroen in het namiddaglicht. Ze voelden zacht aan, net op het randje van rijp, en toen ik er eentje opensneed, kwam die typische geur vrij: een beetje honing, een beetje aarde, iets wat tegelijk zoet en diep ruikt.
De smaak was… moeilijk te beschrijven. Niet zomaar zoet, eerder warm en gelaagd, met iets bloemigs en bijna kruidig tegelijk. Het is het soort smaak waar je even stil van wordt. Je hoeft er niets mee te doen – geen honing, geen kaas, geen recept. Gewoon zo, vers van de boom, proeven en genieten.
Terwijl ik daar stond met mijn handen vol vijgen, dacht ik eraan hoe bijzonder deze vrucht eigenlijk is. De vijg is één van de oudste vruchten die de mens kent. Archeologen hebben resten gevonden van vijgen die al meer dan 11.000 jaar geleden werden geteeld in het Midden-Oosten – nog vóór we tarwe of gerst verbouwden. Ooit groeide de vijg langs de oevers van de Jordaan, later vond ze haar weg naar Egypte, Griekenland en Rome. Overal waar mensen kwamen, namen ze hun vijgen mee.
In het oude Egypte werden vijgen zelfs als voedsel van de goden beschouwd. En in de Bijbel symboliseert de vijgenboom vrede en voorspoed. Geen wonder dat je bij zo’n vrucht het gevoel hebt iets tijdloos in handen te hebben – iets dat mensen al duizenden jaren met evenveel verwondering proeven.
Nu, zoveel eeuwen later, hangt diezelfde vrucht gewoon in een tuin hier, in onze contreien. De laatste van het seizoen, zacht, zoet en stil. Een klein stukje geschiedenis dat je letterlijk kunt proeven.
Wat je allemaal kunt doen met vijgen
Vijgen zijn ongelooflijk veelzijdig. Ze passen bij zowel zoete als hartige gerechten, en voegen altijd dat beetje extra zachtheid en diepte toe. Een paar ideeën:
-
Vers van de boom – gewoon zo, als pure traktatie.
-
Met kaas – vooral met geitenkaas, blauwe kaas of brie, een klassieker!
-
In een salade – combineer met rucola, walnoten en balsamico.
-
Op de pizza – dunne plakjes vijg met prosciutto en wat buffelmozzarella.
-
In gebak – bijvoorbeeld in een amandeltaart, of als topping op een cake.
-
In confituur of chutney – heerlijk bij kazen of vleesgerechten.
-
Gedroogd – als snack, of in muesli en energierepen.
-
Met yoghurt of havermout – voor een zachte, natuurlijke zoetheid.
Er zit iets magisch in de vijg: wat je er ook mee doet, ze behoudt altijd dat vleugje luxe, dat zonovergoten gevoel.
Verder vind je een DIY recept om vijgen chutney/jam te maken.
Is de vijg een zomerse vrucht of herfst vrucht?
De vijg is in de eerste plaats een zomervrucht. In warme streken zoals rond de Middellandse Zee verschijnen de eerste vijgen al in juni en juli. Dat is de zogenaamde “vroege oogst”, soms zelfs van vruchten die al in de lente werden gevormd.
Toch is er vaak ook een tweede oogst, meestal in september of oktober. Dat zijn de vijgen die aan de nieuwe scheuten van dat jaar groeien. Ze zijn vaak kleiner, maar intenser van smaak
De vijg is een zomervrucht die de zomer zachtjes de herfst in draagt.
De vijg als natuurlijk medicijn
De vijg is niet alleen een zoete traktatie, maar ook al eeuwenlang een geneeskrachtige vrucht. In de oudheid gebruikten de Egyptenaren, Grieken en Romeinen haar niet enkel om te eten, maar ook om te verzachten, zuiveren en helen.
Voor spijsvertering en energie
Vijgen staan bekend om hun zachte werking op de spijsvertering. Ze bevatten veel vezels en natuurlijke enzymen die helpen bij een trage darmwerking. In oude kruidboeken werd vijgenpulp zelfs aangeraden als mild laxerend middel.
Gedroogde vijgen werden ook gebruikt als energiebron – vol natuurlijke suikers, mineralen en vitaminen. Romeinse soldaten aten ze onderweg voor kracht en uithoudingsvermogen.Verzachtend voor keel en luchtwegen
Warme melk met gedroogde vijgen was vroeger een huismiddeltje tegen keelpijn of hoest. De zachte textuur en de natuurlijke suikers hielpen om de keel te kalmeren. In de volksgeneeskunde werden vijgen ook wel gekookt en vervolgens geprakt op pijnlijke plekken of zwellingen, omdat ze een ontstekingsremmende werking zouden hebben.
Het witte melksap
Dat witte, melkachtige sap dat uit de vijg komt bij het plukken, heeft ook een lange medische geschiedenis. Het werd vroeger gebruikt om wratten of eelt te verwijderen, omdat het enzymen bevat die de huid licht oplossen. Men bracht het sap plaatselijk aan – een soort natuurlijk, maar sterk middeltje.
Natuurlijk moet je daar voorzichtig mee zijn: het sap kan de huid irriteren en mag niet in contact komen met ogen of slijmvliezen.
Een vrucht vol goede stoffen
Moderne voedingswetenschap bevestigt veel van wat men vroeger intuïtief wist. Vijgen bevatten:
-
Kalium en magnesium, goed voor hart en bloeddruk
-
Antioxidanten, die helpen om cellen te beschermen
-
Vezels, voor een gezonde darmflora
-
Polyfenolen, stoffen met een ontstekingsremmend effect
Kortom: de vijg is een klein natuurwonder – tegelijk voedzaam, zacht en helend.
DIY – Huisgemaakte vijgenjam
Er is iets bijzonders aan het moment waarop je van verse vijgen een potje jam maakt. Het voelt een beetje als het bewaren van de zomer in een glas. Zo kun je, zelfs op een frisse herfstdag, nog even proeven van dat zoete, zachte fruit dat in de zon rijpte.
Wat je nodig hebt
-
1 kg rijpe vijgen (gewassen en in stukjes gesneden)
-
500 g suiker (je kunt iets minder gebruiken als je vijgen erg zoet zijn)
-
Sap van 1 citroen
-
(Optioneel) een scheutje honing of een snuifje kaneel voor extra diepte
Zo maak je het
-
Doe de stukjes vijg samen met de suiker en het citroensap in een grote kookpot.
-
Laat het mengsel ongeveer 30 minuten rusten, zodat de suiker het fruit wat kan doordringen.
-
Breng daarna langzaam aan de kook op middelhoog vuur. Roer regelmatig.
-
Laat het zachtjes inkoken gedurende 30 à 40 minuten, tot de jam dikker wordt.
(Tip: je kunt testen of ze klaar is door een druppeltje op een koud bord te laten vallen — als het niet uitloopt, is ze goed.) -
Voeg eventueel wat honing of kaneel toe voor extra warmte in de smaak.
-
Giet de hete jam in propere, gesteriliseerde potjes, sluit ze goed af en laat ze omgekeerd afkoelen.
Serveerideeën
-
Heerlijk op een sneetje vers brood of brioche
-
Perfect bij kaas (vooral met brie of geitenkaas)
-
Als vulling in een taart of bij yoghurt
Elke lepel van deze vijgenjam smaakt naar zon, herinnering en rust. Een kleine voorraad geluk in een potje.
Reactie plaatsen
Reacties